Son Kullanma Tarihi ve Parti Takibi: Pratik FEFO Rehberi

Gıda, takviye, kozmetik, mama ya da raf ömrü olan herhangi bir ürün satıyorsanız soru yalnızca kaç tane olduğu değil, hangisinin önce bozulacağıdır. Tarihi geçen stok doğrudan zarardır ve pek çok kategoride satılması yasaktır. Bu rehber, karmaşık bir depo sistemi olmadan son kullanma tarihi ve partiyi FEFO – ilk biten ilk çıkar – ile nasıl takip edeceğinizi anlatıyor.

FIFO mu, FEFO mu?

• FIFO (ilk giren ilk çıkar) en eski teslimatı önce satar. Her teslimatın raf ömrü benzerse işe yarar.
• FEFO (ilk biten ilk çıkar) ne zaman geldiğine bakmadan tarihi önce dolanı satar. Sonra gelen bir parti daha önce bitebilir – FEFO bunu yakalar, FIFO yakalamaz.

Raf ömrü olan ürünlerde FEFO daha güvenli kuraldır.

Parti numarası neden önemli?

Parti (lot) numarası bir ürünün hangi üretimden geldiğini söyler. Tedarikçi bir partiyi geri çağırırsa o ürünleri rafta, depoda ve açık siparişlerde hızla bulmanız gerekir. Parti bilgisi yoksa her şeyi toplamak zorunda kalırsınız.

2D barkodlar ne katıyor?

Çizgili barkodlar (UPC/EAN) yalnızca ürün numarasını taşır; son kullanma tarihi ve parti basılı yazıdan okunur. GS1 2D barkodlar bunları kodun içinde taşıyabilir. GS1 verisinde örneğin (17) son kullanma tarihini, (10) parti numarasını gösterir. İlaç bilinen bir örnek: Türkiye'de her ilaç kutusunda, İlaç Takip Sistemi (İTS) için ürün numarası, sıra numarası, son kullanma tarihi ve parti numarasını taşıyan bir GS1 DataMatrix karekod bulunur.

Perakende de yavaş yavaş bu kodlara geçiyor – GS1 Sunrise 2027 yazısına bakın. Ürünleriniz bu kodları taşıyana kadar basit bir manuel düzen de aynı işi görür.

Telefonla basit bir FEFO sayımı

Başlamak için parti takip yazılımı gerekmez. WiScanner'ın sayım modülüyle:

1. Saydığınız bölge için her son kullanma ayına bir grup açın, örneğin A-01 · SKT 2026-12, A-01 · SKT 2027-03. Geri çağırma riski olan ürünlerde bunun yerine parti numarasını kullanın.
2. Okuturken ayırın: ürünü alın, tarihi okuyun, ilgili gruba geçin ve okutun. Canlı toplamlar her grubun dolduğunu gösterir.
3. Aynı partiden tam koliler için adetli okutmayı kullanın – tek okutma, adedi yazın.
4. Hataları yerinde düzeltin – grubu kapatmadan adedi değiştirin veya yanlış okutmayı silin.
5. Google Sheets'e veya CSV'ye aktarın. Artık SKU, adet, lokasyon ve son kullanma ayı tek tabloda.
6. Tarihe göre sıralayın ve karar verin: öne alın, kampanya yapın, daha hızlı satan bir kanala aktarın ya da tedarikçiye iade edin.

Rafları doğru döndürmek

• Mal kabulde tarihe bakın. Gelen parti raftakinden önce mi bitiyor, kontrol edin.
• En yakın tarihli ürünü öne, en uzağı arkaya koyun.
• Tarihi yaklaşanları işaretleyin; gerekirse ayrı bir lokasyona alın.
• Kolaylığa göre değil, tarihe göre toplayın. Sipariş toplarken önce en yakın tarihli lokasyondan alın.
• Her hafta gözden geçirin: ürünlerinize göre önümüzdeki 30–90 günde dolacak her şeyi.

Tarihi yaklaşan stokla ne yapmalı?

• İndirim veya set yapın – tarihten önce, sonra değil.
• Daha hızlı satan bir kanala taşıyın – kanallar arasında stoğu senkron tutmak yardımcı olur, bkz. çok kanallı stok senkronizasyonu.
• Tedarikçiye iade edin veya değiştirin – anlaşmanız izin veriyorsa.
• İzin verilen durumlarda bağışlayın ve ürün kategorinizin kurallarını kontrol edin.

Satılamayan tarihi geçmiş ürünler bir tür ölü stoktur – sık ve hızlı sayım alışkanlığı ikisini birden önler.

Gıda, kozmetik ve ilaç kuralları ülkeye ve kategoriye göre değişir; ürünleriniz için geçerli mevzuata uyun. Kaynaklar: GS1 Genel Spesifikasyonları, TİTCK – Beşeri Tıbbi Ürünler Barkod ve Karekod Uygulama Kılavuzu (İTS).